ALMO

Πόνος Και Δόξα (Dolor Y Gloria) – 2019

Σκηνοθεσία : Πέδρο Αλμοδόβαρ

Πρωταγωνιστούν : Αντόνιο Μπαντέρας, Πενέλοπε Κρουζ, Ασιέρ Ετσεαντία, Νόρα Νάβας

Ένας σκηνοθέτης διανύοντας την πέμπτη δεκαετία της ζωής του αντιμετωπίζει ψυχολογικά και δημιουργικά αδιέξοδα.

Το 8 1/2 του μεγάλου Ισπανού δημιουργού; Και ναι και όχι, ναι όσον αφορά την ιδέα, όχι όσον αφορά την προσέγγιση. Ο Αλμοδόβαρ έχει ήδη την δική του σχολή δεν προσπαθεί να μιμηθεί κανέναν και στο κάτω κάτω δημιουργικά και υπαρξιακά αδιέξοδα αντιμετωπίζουν όλοι οι μεγάλοι καλλιτέχνες που έχουν κάτι να πουν σ’αυτή τη ζωή. Δεν ξέρω κατά πόσο αυτοβιογραφικό είναι το συγκεκριμένο φιλμ και δεν με νοιάζει καθόλου, εδώ που τα λέμε δεν θα έπρεπε να απασχολεί κανέναν, αυτό που πρέπει να μας απασχολεί είναι το τι παρακολουθούμε επί της μεγάλης οθόνης.

Κατ’αρχήν το ζήτημα “υπαρξιακό αδιέξοδο” έχει βασανίσει πολλούς σημαντικούς κινηματογραφιστές ίσως γιατί είναι κάτι που μάλλον θα χτυπήσει κάποια στιγμή τη πόρτα σε όλους μας, καλλιτέχνες και μη. Είναι θέμα που γαργαλά μυαλά σεναριογράφων και σκηνοθετών και είναι ένα δύσκολο μα πολύ δύσκολο θέμα. Από την πρώτη κιόλας σκηνή που βλέπουμε τον Μπαντέρας να κάθεται σε μια καρέκλα κάτω από το νερό αντιλαμβανόμαστε πως ο Αλμοδόβαρ έχει “κακούς σκοπούς”. Αιχμαλωτιζόμαστε εύκολα και από την σεναριακή οικονομία, δηλαδή δεν χρειάζονται πολλοί διάλογοι, πολλές σκηνές και πολλές εξηγήσεις για να καταλάβουμε τι ακριβώς συμβαίνει με τον κεντρικό ήρωα, ο Αλμοδόβαρ σε έχει πάρει από το χέρι κι εσύ δεν αντιστέκεσαι και δεν ρωτάς, οι απαντήσεις έχουν δοθεί. Η αφήγηση, τόσο της κάμερας όσο και του ίδιου του ήρωα που μας κάνει μια μίνι εισαγωγή στο παρελθόν του, παραδίδουν μαθήματα απλού και ουσιαστικού σινεμά. Ο ψυχικός και ο σωματικός πόνος, η καλλιτεχνική αναγνώριση, και φυσικά ο φόβος ότι όλα…τελείωσαν!

ALMO2

Όσοι έχουν κατηγορήσει στο παρελθόν τον Αλμοδόβαρ για περιττές υστερίες, ανούσιες και υπερβολικές αντιδράσεις από τους ήρωές του μπορούν άνετα να το ξανασκεφτούν. Ο Ισπανός συχνά χρησιμοποιούσε αυτοσαρκασμό και καλοδουλεμένο γκροτέσκ χιούμορ για να πει πολλά σοβαρά πράγματα, είναι ζήτημα στυλ, το θέμα είναι αν είμαστε εμείς διατεθειμένοι να μελετήσουμε την ματιά του. Μιλάμε για έναν από τους πιο ευαίσθητους σκηνοθέτες του ευρωπαϊκού, και όχι μόνο, κινηματογράφου των τελευταίων ετών. ήξερε να γυρίζει όσο λίγοι αυτό που λέμε μελοδραματικές σκηνές, μπορεί να μην είχε την λιτότητα ενός Μάικ Λι αλλά κανένας καλοπροαίρετος θεατής δεν μπορεί να τον κατηγορήσει για “φτηνή συγκίνηση”. Μας έβαζε σε ένα κόσμο με ομοφυλόφιλους, περιθωριακούς, νευρωτικούς, αμφισεξουαλικούς, ναρκομανείς, χαμένους από χέρι, σε ένα κόσμο με την κιτς τρέλα να ξεχειλίζει και συχνά να φτάνει το καρτουνίστικο επίπεδο, σε ένα κόσμο όπου ο έρωτας έπαιρνε κεφάλια κι έκαιγε ότι έβρισκε στο πέρασμά του, σε ένα κόσμο όπου το ανατρεπτικό χιούμορ ήταν συχνά η καλύτερη άμυνα, και όλα αυτά κανείς δεν μπορούσε να τα κάνει τόσο καλά όσο ο Ματαντόρ.

Δεν μπορώ να πω ότι μου άρεσαν όλες οι ταινίες του, αλλά οι πλειοψηφία τους με έβγαζε συγκλονισμένο από την κινηματογραφική αίθουσα, το ίδιο συνέβη και με το Πόνος Και Δόξα. Το φιλμ φέρνει στο νου την ατάκα του Νίκολσον στην Έλεν Χαντ από το Καλύτερα Δεν Γίνεται “με κάνεις να θέλω να γίνω καλύτερος άνθρωπος”, το Πόνος Και Δόξα σε κάνει να θέλεις να γίνεις ζεστός και ευαίσθητος άνθρωπος. Το ταξίδι του Αλμοδόβαρ στην όποια άγρια πλευρά αποτελείται από ελάχιστα πλάνα, μια επίσκεψη του Μπαντέρας σε μια γωνιά με βαποράκια και μάλιστα μέρα μεσημέρι. Η άγρια πλευρά, ή καλύτερα η τραυματισμένη πλευρά βρίσκεται στο μυαλό, στην καρδιά και στην ψυχή του ήρωα.

ALMO3

“Κρύβει πόνο” όπως τραγουδούσε και ο Νίκος Παπάζογλου, το ταξίδι πίσω στα παλιά, καθώς παρακολουθούμε τα παιδικά χρόνια του σκηνοθέτη μέσω φλας μπακ γεμάτων μαεστρία. Το χθες και το σήμερα ταιριάζουν μια χαρά μπροστά στα μάτια μας, συνυπάρχουν δεν προσπαθούν να εξηγήσουν και να λύσουν μυστήρια, προκαλούν συγκινήσεις και χαμόγελα. Και η Πενέλοπε Κρουζ κάνει την εμφάνισή της και βεβαιώνει για άλλη μία φορά το πόσο έχει δουλέψει κι έχει εξελιχθεί σαν ηθοποιός, γεμάτη μπρίο, ερμηνευτική σιγουριά, θηλυκότητα μαχόμενης γυναίκας και όχι γατούλας κάνει τα πλάνα δικά της και σύμμαχός της ο εξαιρετικός χειρισμός του φωτός, ο Αλμοδόβαρ προσκυνά για άλλη μία φορά την Θεά Γυναίκα, ένα χαστούκι στο απορημένο πρόσωπο των συντηρητικών φαλλοκρατών και των μετά-μοντέρνων φεμινιστριών που τον χαρακτηρίζουν αβίαστα “κομπλεξικό μαμάκια με γκαίη εμμονές”, μακάρι πολλοί σκηνοθέτες να αγαπούσαν την γυναίκα όπως ο Αλμοδόβαρ, όποιος θέλει να καταλάβει καταλαβαίνει.

Το σενάριο είναι από τα πιο  ουσιαστικά που έχουμε απολαύσει τα τελευταία χρόνια, τίποτα το περίπλοκο, τίποτα το βασανιστικά φιλοσοφικό, κανένα κρυφό νόημα, ούτε μία υποψία ξεχειλώματος και μελοδραματισμού σαπουνοπερατικής κουλτούρας. Ο Μπαντέρας μπορεί να πει απλά “θέλεις να περάσεις μέσα;” και σε κάνει να μαζευτείς από συγκίνηση. Η ματιά του δημιουργού στον ήρωά του έχει τόσο βάθος που σε καθηλώνει εύκολα και σε φέρνει σε σημείο σχεδόν να ταυτιστείς μαζί του. Επαναλαμβάνω δεν χρειάζεται να είναι κανείς καλλιτέχνης για να νιώσει τον κεντρικό ήρωα, αν βέβαια έχει κάποιου είδους καλλιτεχνικό χόμπυ ε τότε “καλά ξεμπερδέματα’ που λέω και στην εισαγωγή της εκπομπής μου στο http://www.voicewebradio.com. Η προσέγγιση τόσο σεναριακά όσο και σκηνοθετικά είναι άκρως ανθρώπινη, ένα πλάσμα που βασανίζεται σωματικά και ψυχικά, που μοιάζει χαμένο ανάμεσα στο χθες και στο τώρα, που επανεξετάζει τη ζωή του, επαναπροσδιορίζει σχέσεις με έργο και ανθρώπους, γυρεύει να δώσει και να πάρει συγχώρεση.

ALMO4

Ταινία γεμάτη με τρυφερές σκηνές, αφού ακόμα και οι συγκρούσεις κρύβουν κατανόηση και διάθεση για συμφιλίωση, ακόμα και η επιστροφή ενός παλιού έρωτα γεμίζει με ομορφιά και αναζωογονητική νοσταλγία τα πάντα γύρω της. Και φτάνουμε και στον Αντόνιο Μπαντέρας που ισχύει και για εκείνον ότι έγραψα και για την Κρουζ, πιθανότατα έπαιξε τον καλύτερο ρόλο της καριέρας του και αυτή την ταινία να είχε κάνει μόνο θα άξιζε να τον θυμόμαστε, ναι τόσο καλός είναι! Ίσως μετά από καιρό και ρισκάροντας μια πρόβλεψη θα μπορούσα να πω ότι το Πόνος Και Δόξα να είναι η κορυφαία στιγμή του Αλμοδόβαρ κι αυτό γιατί σπάνια στις μέρες μας το απλό σινεμά αγγίζει τέτοιο μεγαλείο. Φυσικά ελάχιστες φορές ένα φιλικό κλείσιμο του ματιού σε μελετημένη κιτς αισθητική υπάρχει αλλά μήπως αυτό δεν είναι κι ένα από τα στοιχεία που μας έκαναν να αγαπήσουμε τον Αλμοδόβαρ; Αν θέλουμε δε να μιλήσουμε για χρώματα, η φαντασία και η σκηνογραφία συχνά δημιούργησαν πίνακες ζωγραφικής.

Τι να πρωτοθαυμάσει κανείς σε αυτή την ταινία; Τα πάντα!

Πρόσφατες ηχογραφημένες εκπομπές

  • Login Form

L

o

g

i

n